De Top Tien beroepen waar je blij van wordt

Tien banen waarvoor je lachend uit je bed komt

Auteur: Marieke van Twillert / inShare.49

Het ene werk maakt een mens gelukkiger dan het andere. En wie gelukkig is in zijn werk, is een blij mens. Over het algemeen dan. De vraag is: voor welke beroepen kom je je bed uit?

Aaltje Stellema (26) uit Dokkum was juffrouw op een basisschool. Die veilige baan gaf ze twee jaar geleden op om het bedrijf van haar vader Sape over te nemen. Haar broers wilden niet, de familietraditie dreigde uit te sterven. Maar zij vond het wel mooi, ze ging tóch altijd al mee. ‘Het buitenleven is heerlijk', zei Stellema in het Friesch Dagblad. Nu is ze beroepsvisser. De jongste palingvisser van Friesland, ze heeft haar fuiken tot halverwege november uitstaan in de Dokkumer Ee. Visser is een ‘onbekend beroep' zei Stellema. ‘Bijna niemand weet wat ik doe en hoe ik dat doe. Maar ik ben ermee opgegroeid. Voor mij is het de normaalste zaak van de wereld. Het is mijn manier van leven.' Onbekend en onbemind, want koud en nat en onzeker. Maar niet voor Stellema. ‘Ik vind het heerlijk, ook als het regent. Dat heeft echt z'n charme.' Stellema is niet de enige beroepsvisser die er zo over denkt, want ‘visser' staat - nog net - in de toptien van ‘banen waar je blij van wordt', die is opgesteld door TNO.

Top 10 blije beroepen

1 Leidinggevenden
2 Vertegenwoordigers
3  Verzekeringsagenten
4 ICT'ers
5  Architecten
6  Docenten in het hoger onderwijs
7  Secretaressen
8  Boekhouders
9  Drukkers
10 Vissers

De lijst ‘uitdagende' beroepen is samengesteld door TNO op basis van de Nationale Enquête Arbeidsomstandigheden. 23.788 werknemers hebben de lijst ingevuld. Dit is het grootste periodieke onderzoek naar de arbeidssituatie van werknemers. 

Waarom wordt iemand blij van een baan?
Het ene beroep maakt een mens nu eenmaal gelukkiger dan het andere. Laten we het ‘blije beroepen' noemen. Dat zijn beroepen - of functies - die een mens gelukkig maken of tevreden stellen, los van de huidige economische situatie, het humeur van de dag, het salaris, de latte macchiato in het koffieapparaat of de belangstellende collega's.

Wat maakt dat iemand ‘blij' wordt van een baan, valt nog niet zo makkelijk te bepalen. ‘Werktevredenheid', waarnaar nog wel eens onderzoek wordt gedaan, is een beetje een slap begrip. Wat zegt het nou precies? Noortje Wiezer, senior onderzoeker bij TNO: ‘Tevredenheid zegt niet of het blij maakt.' 

Wat niet helpt, is dat vooral onderzoek is gedaan naar het omgekeerde. Er is kennis over ziekteverzuim en hoe dat terug te dringen. Wat maakt mensen ziek, zwak en misselijk van hun werk, waardoor ontstaat een burn-out? ‘Als je te veel moet doen, zonder dat je de middelen hebt om daar iets aan te veranderen, dan is het risico groter dat je ziek wordt', zegt Irene Houtman, senior onderzoeker bij TNO. ‘Het is stressvol als je wordt gehinderd in je ambitie om te groeien.'

Ook hoogleraar organisatiepsychologie Arnold Bakker (Erasmus Universiteit Rotterdam) zegt dat tot nu toe maar beperkt is gekeken naar de positieve aspecten van werk en werknemers, ‘hoewel het tij aan het keren is'. Er komt meer belangstelling voor de vraag hoe je mensen kunt ‘sterken'. Wat maakt dat mensen zin hebben, vitaal zijn, en plezier hebben in hun werk? ‘Als je deze vragen stelt, span je het paard voor de wagen. Als je vooraf weet hoe je mensen optimaal kunt laten presteren, scheelt dat enorm.'

Hoe zit het dus met het omgekeerde? Wat maakt dat iemand blij wordt van zijn baan?

1 Leidinggevende: 'Geen dag is hetzelfde'
Judith Schoenmaeckers (44) uit Zeist, commercieel directeur van Randstad Nederland, werd vorig jaar gekozen als ‘commercieel directeur van het jaar' door 700 vakgenoten en een jury, georganiseerd door Sales Management Association.

‘Sinds mijn 28e heb ik een leidinggevende functie, dat wil zeggen ruim zestien jaar. Het gaat mij niet per se om de baas te zijn, ik geloof heel erg in "samen". Ook in een lastige markt ga ik samen met mijn team op pad om onze klanten bij te staan: "Waar kan ik je helpen?" Ook als het economisch tij tegenzit, moet je er zijn. Ik vind het super om een teamresultaat neer te zetten. Iedereen te laten groeien, dat geeft mij voldoening. Momenteel stuur ik rechtstreeks vijftig mensen aan, en twintig indirect. Ik word er niet nerveus van om verantwoordelijk te zijn voor hen allemaal. Juist als leidinggevende kun je het voorbeeld zijn in een steeds veranderende omgeving. Ik heb liefde voor mijn mensen, en tegelijk blijf ik de hele tijd kijken naar de klant en de markt. De klant, dat zijn alle grote bedrijven in Nederland. Geen dag is hetzelfde. Om energie en inspiratie op te doen, is het voor mij essentieel dat mijn werk/privé-balans in evenwicht blijft.' 

2 Niet te veeleisend
Een ‘blij beroep' bestaat, in zijn algemeenheid, uit werk waarin eisen worden gesteld aan de werknemer - maar niet krankzinnig veel, want dat veroorzaakt te veel stress. Hij heeft de mogelijkheid om iets te doen aan die eisen, hij kan zichzelf ontwikkelen. En het werk mag zeker niet te makkelijk zijn, zeggen Houtman en Wiezer, want dan wordt het saai.

‘Het gaat om de balans', zegt hoogleraar Bakker. Dat klinkt mogelijk zweveriger dan hij het bedoelt. ‘Het gaat om de balans tussen enerzijds de "taakeisen" (zoals werkdruk en lastige collega's) en de "hulpbronnen" die de werknemer daarvoor ter beschikking staan.' Bij hulpbronnen kun je denken aan: heb je voldoende autonomie, krijg je steun en feedback, is het werk afwisselend? Er mogen best hoge eisen gesteld worden aan werknemers, zegt Bakker, ‘als die daarin maar worden gesteund met een hoog gehalte aan hulpbronnen. Dat laatste wordt nogal eens vergeten.'

Bij leidinggevenden - de lijstaanvoerders van de top-10 - is die balans kennelijk helemaal op orde. Leidinggevenden hebben dan ook prestige, er worden hoge eisen aan ze gesteld - maar dat vinden ze niet erg. Zoals Judith Schoenmaeckers (zie kader), commercieel directeur van het vorig jaar, het zegt: 'Te veel druk is onprettig, maar ik vaar goed bij een beetje adrenaline. Daardoor kun je net dat extra stapje zetten wanneer je een deadline moet halen. Het kan je net de focus bieden die je nodig hebt om iemand van je goede voornemens te overtuigen.' Leidinggevenden kunnen zich ontwikkelen, ze hebben een zekere mate van autonomie en ze krijgen nog eer van hun werk ook.

Psycholoog Onno Hamburger spreekt liever over ‘gelukkig werken' in plaats van blij. Hij noemt zich ‘gelukscoach', en geeft trainingen aan bedrijven en werknemers over hoe geluk te vinden in je werk. Hij kan zich goed voorstellen dat ‘leidinggevende' een gelukkigmakende functie is, ‘voor bepaalde mensen' dan. ‘Leidinggevenden mogen inhoud bepalen, structuur van het werk en het tempo.'

3 Verzekeringsagent:
Hypotheekadviseur Jean Henri Appelius van Hoboken (47) uit Puttershoek is franchise-eigenaar van De Hyptheekshop in Oud-Beijerland, vorig jaar verkozen tot beste hypotheekplanner door Independer.nl.

‘Sinds 1993 ben ik hypothecair planner. Hiervoor zat ik in de harde wereld van de automatisering, en was betrokken bij business-to-business-projecten. Op zich logisch, met mijn studie technische bedrijfskunde. Maar dit werk doe ik met zo veel meer plezier, en dat valt allemaal terug te voeren tot communicatie. Mijn vaardigheid is om relatief complexe materie, want dat zijn hypotheken nu eenmaal, terug te brengen naar iets begrijpelijks. In de loop van de jaren heb ik dat verfijnd, denk ik. Ik ben tevreden als ik zie dat mensen mijn analyse kunnen volgen. Daarnaast ben ik schakel tussen enerzijds de klant die "gewoon" een lening wil - en de geldverstrekkers die kritisch zijn, en bij elk los draadje van de consument vragen stellen. Ik vind het prettig om dat glad te strijken. Voor mij is het, tenslotte, belangrijk dat ik in grote mate zelfstandig kan opereren.'

Minder managers
Natuurlijk is het niet iedereen gegeven leidinggevende worden. Alleen al omdat er sinds begin deze eeuw steeds minder banen voor leidinggevenden beschikbaar zijn. Volgens het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt in Maastricht is het aantal leidinggevende functies met zeker twintig procent geslonken. Die daling is ingezet als gevolg van het ‘platter' maken van organisaties en het ‘nieuwe werken'.

Maar belangrijker nog dan beschikbare plaatsen; het leidinggeven moet je liggen. ‘Waar ben je goed in, wat geeft je energie?', somt Hamburger op. ‘Als mensen denken aan een leuke baan, dan gaat vaak over de sfeer en de secundaire arbeidsvoorwaarden. Het is zinvoller om uit te zoeken wat bij jouw persoonlijkheidsstructuur past.'

Om dat te bepalen, gebruiken psychologen vaak de zogenoemde ‘Big-5'-persoonlijkheidstest. Zij gaan ervan uit dat iemands persoonlijkheid wordt bepaald door vijf, volledig los van elkaar staande, dimensies die bij iedereen zijn terug te vinden. Dat zijn Neuroticisme, Extraversie, Openheid, Vriendelijkheid en Consciëntieusheid. ‘Mensen die laag scoren op "neuroticisme" (gevoeligheid voor negatieve emoties zoals irritatie, verdriet en angst) en hoog scoren op extraversie (de mate waarin je energie krijgt van externe prikkels en werken met anderen), dat zijn persoonlijkheden die je veel zult terugvinden bij leidinggevende functies', zegt Hamburger. Iemand die leiding geeft, moet dus goed met spanningen kunnen omgaan en het fijn vinden om in een team te werken. En dat geldt niet voor iedereen.

Gelukkig zijn er meer manieren om ‘leiderschap' te tonen. Je hoeft geen leidinggevende te zijn om de touwtjes in handen te nemen - van je loopbaan, bijvoorbeeld. Werknemers moeten zelfstandiger werken dan vroeger en daar hoort ook ‘zelfsturing' bij. Hamburger wijst ook op de groei van het aantal zzp'ers. ‘Dat zijn nou mensen die leiderschap tonen. Ze zijn gelukkiger als zzp'er, omdat ze baas zijn over hun eigen tijd, eigen taken en tempo.'

En kennelijk houden ook secretaressen, boekhouders en beroepsvissers hun eigen emotionele, spirituele, fysieke en cognitieve ontwikkeling scherp in de peiling. Kortom, de kenmerken die het beroep van leidinggevende zo mooi maken, zijn nu voor een groot deel terug te vinden in andere - blije - beroepen. 

4 ICT'er: 'Het is een geslaagde dag als we bezig zijn geweest met code'
Jolijn Posthuma (26) uit Roelofarendsveen werkt als Java-ontwikkelaar bij Capgemini. Capgemini eindigde vorig jaar als eerste in de categorieën maatwerksoftware, outsourcing, consultancy en detachering in Management Team ICT Gids.

‘Vaak denken mensen dat ik een technische achtergrond heb, maar ik heb een diploma van kunstacademie Willem de Kooning. Bij toeval ben ik in de ict terecht gekomen. In mijn opleiding communicatie & multimedia vond ik het máken het leukste deel. En eigenlijk is dat gebleven. Nu werk ik in een team met vijf man, twee in India en drie in Nederland, aan een project voor Philips. Ik kan aanwijzen wat ik heb gedaan om de zoekpagina's op hun site verbeteren, dat geeft een goed gevoel. Het is een geslaagde dag als we bezig zijn geweest met code, en we aan het eind van de dag een probleem hebben opgelost. Ik zit nu vijf jaar bij Capgemini. Ik begon als stagiair, en zat daarna drie jaar bij één klant. Dat is lang, maar binnen dat project heb ik zowat alle functies gehad - van junior ontwikkelaar tot teamleider. Dat aspect, die mogelijkheden om me te ontwikkelen vind ik bijna belangrijker dan de inhoud. Het kan allemaal, als je maar geïnteresseerd bent. Later hoop ik software-architect te worden, dan ben je zowel met de inhoud bezig, én je hebt contact met klanten. Zij vragen: schets mij een oplossing. Het lijkt me spannend en leuk om die oplossing te bedenken.'